ابراهيم اصلاح عربانى

469

كتاب گيلان ( فارسى )

آماده كرده و مردم را به تماشا دعوت مىكنند . پس از آمادگيهاى اوليه گاوهاى نر را براى نبرد با يكديگر به ميدان مىفرستند . برگزارى مراسم جنگ ورزا در فصول و ماه‌هاى معينى انجام مىگيرد و عموما زمانى براى اين كار انتخاب مىشود كه هم مردم وقت فراغت داشته باشند و هم گاوها از قدرت جسمانى كافى برخوردار باشند . گاوهايى كه پس از شخم مزارع خسته و كوفته مىشوند غالبا توان برگزارى چنين مسابقه‌اى را ندارند علاوه‌بر آن جنگ ورزا به وقت آزاد نياز دارد كه عملا در فصول كشت و داشت و برداشت محصول ، روستائيان چنين فراغتى ندارند . پائيز و اوايل زمستان بهترين موقع جنگ ورزاست . اما در نواحى ييلاقى جسته و گريخته مراسم جنگ ورزا در طول ماه‌هاى بهار و تابستان نيز انجام مىگيرد . يكى ديگر از فعاليتهاى ورزشى مرسوم در گيلان ريسمان‌بازى يا بندبازى است كه نوعى عمليات آكروباسى است و از گذشته‌هاى دور در گيلان مرسوم بوده ، هنوز هم جسته و گريخته مراسم هيجان‌انگيز آن با اعلام قبلى در برخى از نواحى گيلان انجام مىگيرد . ريسمان‌بازى سنتى عبارت از حركات سنجيده بر روى طنابى است كه از دو طرف محكم كشيده شده است . شخص ريسمان‌باز با دردست داشتن يك چوب تعادل به حركات زيركانه‌اى در روى طناب دست مىزند كه تحسين تماشاگران را برمىانگيزد . چندسالى بود كه مراسم ريسمان‌بازى در گيلان فراموش شده بود و ديگر كسى را حال‌وهواى شركت در چنين مراسمى نبود ، ليكن در سالهاى اخير اقدامات موفقيت‌آميزى براى جذب مجدد اين سرگرمى و احياى فعاليت آن انجام گرفته است . غذاهاى محلى و بومى نيز يكى از جاذبه‌هاى قابل توجه توريستى گيلان است . گيلان به عنوان بخشى از شمال ايران از نقاطى است كه غذاهاى محلى آن در سراسر ايران شهرت دارد و مسافران در طول سفر رغبت و علاقه خاصى به صرف غذاهاى محلى نشان مىدهند . غذاهاى گيلان مانند آب‌وهواى آن با ساير نقاط تفاوت داشته از موقعيت و ويژگيهاى زيادى برخوردار است . غذاهاى محلى در گيلان با مواد توليدى منطقه تهيه مىشوند و چه‌بسا كه اين مواد اوليه در مناطق ديگر كشور نيز وجود دارند ، اما شكل پختن و طريقه آماده‌سازى آنها يعنى تبديل مواد خوراكى به صورت غذاى خاص در گيلان با مناطق ديگر متفاوت است . آنچه كه فرهنگ غذايى گيلان را براى غير گيلانيان مشخص‌تر مىكند ، نخست مواد اوليه غذاهاى محلى و ديگر شيوه آماده كردن يا تبديل آنهاست . همين تنوع و امكان‌پذيرى باعث شده كه در خطه گيلان تعدادى از رستورانهاى تخصصى وجود داشته باشند كه فقط غذاى محلى عرضه مىكنند . كمتر كسى را مىتوان سراغ گرفت كه از غذاى محلى گيلان رضايت نداشته باشد . بسيارى از مشتريان اين رستورانها غير محلى بوده و از جمله مسافران و گيلانگردان به شمار مىروند . مهمترين غذاهاى محلى در گيلان كه خواستاران و علاقمندان غير بومى زيادى دارند عبارتند از : - كباب خوتكا يا خودكا كه از گوشت پرنده‌اى به همين نام و به اندازه كبوتر تهيه مىشود . گوشت اين پرنده شكارى ترد و بدون چربى بوده و از طعم و لطافت ويژه‌اى برخوردار است . - كباب مرغابى يا اردك وحشى كه يك پرنده شكاريست . - فسنجان محلى كه با گوشت مرغابى يا خودكا تهيه مىشود و به دليل استفاده از رب انار وحشى ( ترش ) بر خلاف فسنجان معمول در ديگر نواحى ايران مزه‌اى ترش دارد . - ترش‌تره كه يك غذاى گياهى است و با انواع سبزيهاى خودرو يا كاشتى تهيه مىشود . - پلاكباب يا پلوكباب از كباب گوشت گوسفند با كته تهيه مىشود و مخلفات متنوعى مانند باقلاى خشك كه در آب خيسانده شده ، پياز و اشبل خام يعنى خاويار شوريده‌ماهى سفيد دارد . - كباب اوزون‌برون كه معمولا در آب نارنج و ادويه و زعفران خوابانده مىشود و انواع غذاهاى همراه با گوشت ماهى سرخ كرده يا دم‌پز . - كوكوى مغز گردو كه با مغز گردوى كوبيده شده و پياز رنده شده تهيه مىشود . - باقلاقاتق كه غذايى است مركب از باقلى ، شبت و تخم‌مرغ و به صورت خورشت مورد استفاده قرار مىگيرد . - لوه‌رنگى كه ماده اصلى آن بادمجان تازه و مغز گردو و پياز است . بدين منظور بادمجان را آب‌پز كرده و در وسط آن يك شيار طولى ايجاد مىكنند ، سپس مغز گردوى كوبيده شده را با پياز رنده شده در روغن سرخ كرده و در درون بادمجان مىگذارند و آنگاه مجموعه آن را در روغن سرخ مىكنند . - ميرزاقاسمى يا بادمجان قاسمى كه غذايى از بادمجان ، تخم‌مرغ و سير است . در برخى طبخها از گوجه‌فرنگى هم استفاده مىشود . - جوجه‌كباب كه از گوشت جوجه محلى تهيه مىشود و شكم آن را با مخلوطى از مغز گردو و پياز و دانه‌هاى انار وحشى پر مىكنند . - زيتون پرورده كه از ميوه زيتون آن‌هم از نوع خاصى كه براى اين غذا مناسب است به همراه مغز گردو ، دانه انار وحشى و نوعى سبزيهاى خودرو تهيه مىشود . - انواع ترشيهاى محلى كه از سير يا ديگر گياهان و تره‌بار تهيه مىشود مانند سيرترشى ، هفته‌بيجار ، ترشى پياز ، ترشى بادمجان . . . - انواع كلوچه‌هاى مغزدار كه مشتريان فراوانى در گيلان دارند . - انواع مرباها شامل مرباى شقاقل ، بهار نارنج ، به و مرباى بالنگ . . . مجموعه فرهنگ غذايى گيلان به دليل فراوانى مواد اوليه آن در منطقه بسيار متنوع است . از اين‌رو غذاهاى محلى گيلان نيز بسيار زيادند . برخى از اين غذاها در رستورانها طبخ نمىشوند و تنها در منازل تهيه مىشوند . اما بيشتر غذاهاى محلى در رستورانهاى منطقه عرضه مىشوند . 6 - 3 - جاذبه‌هاى اقتصادى خريد كردن حتى به عنوان يك يادبود معمولى از سفر معمولا با لذت زياد و اقناع‌كننده‌اى همراه است . اين رضايت هنگامى بيشتر دست مىدهد كه خريدار بداند چه مىخواهد و از كجا بايد آن را تهيه نمايد . گيلان در كنار جاذبه‌هاى توريستى فراوان خود كه بدانها اشاره شد ، امكانات وسيعى براى خريد محصولات محلى در اختيار دارد . اين مراكز خريد كه انبوهى از كالاهاى متنوع را عرضه مىكنند ، منظرهء سرگرم‌كننده و